Wie voor een blok beton staat, ziet meestal niet meteen waar het voor diende. Deze negen soorten dekken bijna alles wat er in Nederland nog staat. De aantallen zijn wat er op deze kaart van bekend is.
Verzamelnaam
Alles wat in de gegevens niet nader is ingedeeld. Meestal een manschappenbunker: een rechthoekig blok met muren van twee meter dik en een gasdichte deur, voor tien tot twintig man met stapelbedden en een kachel.
bekijk op de kaartDuits en Nederlands
Alles zonder gevechtsfunctie: schuilkelders in steden, splinterbunkers bij vliegvelden, en de betonnen piramides van de Waterlinie waar een groep van twaalf man in kon. Dun beton, snel gebouwd.
bekijk op de kaartNederlands, 1939 en 1940
Kleiner en ouder dan de Duitse bunkers. Rechthoekig, met schietgaten aan de rivierkant, soms een gietstalen koepel. Langs de IJssel, de Maas en de kanalen, niet aan zee.
bekijk op de kaartRestant
Wat er nog over is: een half gesloopte bunker, een fundering in het duin of een blok dat van de dijk is gegleden.
bekijk op de kaartOpslag
Een lage, half ingegraven ruimte met een zware deur, vlak achter het geschut. Vaak in een aarden wal, zodat een voltreffer de rest van de stelling niet meenam.
bekijk op de kaartRingstand 58c
Een ronde put van beton met een open gat bovenin, voor één man met een mitrailleur. Overal langs de kust, vaak half onder het zand. Het meest gebouwde Duitse type.
bekijk op de kaartRegelbau 612, 671
Een brede opening naar zee met een betonnen dak dat ver naar voren steekt. Het kanon stond binnen en kon maar één kant op schieten: over het strand.
bekijk op de kaartVuurleiding
Vanaf hier werd het geschut geregeld. Een smalle kijksleuf over de volle breedte, meetapparatuur binnen, en verbinding per telefoonkabel met de bunkers eromheen.
bekijk op de kaartLuchtwaarneming
Onderbouw voor een radarinstallatie, zoals de Wassermann of de Freya. Het toestel stond bovenop, de bediening zat beneden in het beton.
bekijk op de kaartNiet alle bunkers zijn Duits. Ongeveer de helft van wat er op deze kaart staat is door het Nederlandse leger gebouwd, voor en tijdens de meidagen van 1940 en later in de Koude Oorlog.
| Linie | Jaren | Door | Waar |
|---|---|---|---|
| Atlantikwall | 1942 tot 1945 | Duits | De kust, van Zeeland tot de Wadden. Kustbatterijen, radarstellingen en steunpunten rond de havens. |
| Nieuwe Hollandse Waterlinie | 1815, versterkt 1939 | Nederlands | Van Muiden tot de Biesbosch. Negentiende-eeuwse forten, in 1939 aangevuld met honderden kazematten en schuilplaatsen. |
| Grebbelinie | 1939 en 1940 | Nederlands | Van de Grebbeberg tot het IJsselmeer. Hier werd in mei 1940 drie dagen gevochten. |
| IJssellinie | 1940 en 1951 tot 1968 | Nederlands | Kazematten langs de IJssel uit 1940, en in de Koude Oorlog stuwen en bunkers om de rivier het land in te laten lopen. |
| Maaslinie en Peel-Raamstelling | 1939 en 1940 | Nederlands | Kazematten langs de Maas en het Defensiekanaal in Brabant en Limburg. |